مواجهه آقای سید محمد حجی فرزند سید حسن با محمدعلی روحانی ایلواری فرزند میرزا1
تاریخ سند: 2 اسفند 1344
مواجهه آقای سید محمد حجی فرزند سید حسن با محمدعلی روحانی ایلواری فرزند میرزا1
متن سند:
مواجهه آقای سید محمد حجی فرزند سید حسن با محمدعلی روحانی ایلواری فرزند میرزا1در ساعت 11 صبح روز 2 /12 /44 آقای سید محمد حجی فرزند سید حسن با محمدعلی روحانی ایلواری فرزند میرزا2 به شرح زیر مواجهه داده شدند:
س- آقای سید محمد حجی با احراز هویت آیا حاضرید به سؤالات پاسخ صحیح بدهید:
ج- بلی
س- شما در بازجوئی گذشته 12 /1 /44 اظهار داشتید که روزی محمدعلی روحانی که با شما هم اطاق می‌باشد نامه‌ای به این مضمون که ( آن دو عدد اعلامیه را سر تا سر کپیه کن و ساعت 5 /5 بیاور دو عدد از خوبهای آن‌را در کتابخانه مسجد گوهرشاد تا الصاق شود. امضاء محمدعلی روحانی) نوشته و شما نیز اعلامیه به مضمون به یاد شهدای مدرسه فیضیه قم3 را که در زیر آن نوشته شده هیئت‌های مؤتلفه اسلامی کپی و سه برگ از آن را در کتابخانه آستان قدس تحویل محمدعلی روحانی داده اید آیا مطالب فوق را مجدداً تأیید می‌کنید؟
ج- بلی کاملاً درست است.
س- آقای محمدعلی روحانی شما در حضور آقای سید محمد حجی هستید سعی کنید مطالب را کاملاً به طور صحیح بیان دارید آقای سید محمد حجی اظهار می‌دارد که شما اعلامیه به مضمون به یاد شهدای مدرسه فیضیه قم که در زیر آن نوشته شده هیئت‌های مؤتلفه اسلامی به وی داده اید و طی نامه‌ای نوشته‌اید که از آنها کپیه تهیه و در اختیار شما بگذارد آیا مطالب فوق را شما قبول می‌کنید؟
ج- نامه را بنده نوشتم ولی بنده نمی دانم ایشان نوشتند یا خیر و به بنده از کپیه اعلامیه ندادند.
س- آقای سید محمد حجی آیا شما کپیه تهیه کردید یا خیر
ج- بلی کپیه تهیه کردم
س- آقای حجی چند نسخه کپیه تهیه نمودید؟
ج- شش نسخه
س- آقای حجی شش نسخه اعلامیه مزبور را چه کردید؟
ج- دو اعلامیه را در جلوی مسجد گوهر شاد به محمدعلی روحانی دادم.
س- آقای محمدعلی روحانی آیا اظهارات سید محمد حجی صحیح است و او به شما اعلامیه داده است یا خیر؟
ج- نمی دانم که ایشان اعلامیه را آورد یا نیاورد. محمدعلی روحانی
س- آقای سید محمد حجی آیا شما می‌دیدید که آقای روحانی اعلامیه‌های روحانیون را تهیه و توزیع نماید؟
ج- خیر نمی‌دیدم بلکه می‌شنیدم که او اعلامیه‌های روحانیون را تهیه و توزیع می‌نماید.
س- آقای حجی از چه افرادی شما می‌شنیدید؟
ج- از متصدی مدرسه
س- وقتی شما او را نصیحت کردید که از این کارها نکند در جواب چه گفت؟
ج- قبول می‌کرد که نکند.
س- پس به چه علت دو مرتبه ادامه می‌داد؟
ج- از خودش بپرسید.
س- آقای محمدعلی روحانی شما چه نوع اعلامیه‌هائی تهیه می‌نمودید؟
ج- هیچ نوع. محمدعلی روحانی
س- پس به چه علت تقاضا کردید (کتباً) که از اعلامیه هیئت‌های مؤتلفه اسلامی آقای حجی تهیه و در اختیار شما بگذارد؟
ج- من می‌خواستم این یکی را نگه دارم. محمدعلی روحانی
س- اولاً چه نفعی از نگه‌داری این اعلامیه می‌بردید؟ ثانیاً برای نگه داشتن فقط یک نسخه کافی است در صورتی که شما در نامه خود قید نمودید چند نسخه از آن را آقای حجی برای شما به کتابخانه آستان قدس بیاورد؟
ج- برای اینکه بفهمم منظور آخوندها چیست نمی‌دانستم تهیه آن به مقدار بیشتر جرم است.
س- آیا این دلیل که شما نمی دانستید مطالب مندرج در یک اعلامیه که مضره بوده و حمله و اهانت به دستگاه‌های مملکتی است قانع کننده است در صورتی که شما پس از مطالعه اعلامیه و وقوف به مطالب آن پس از پذیرفتن مطالب درصدد برآمده اید از آن نسخی به خط سید محمد حجی تهیه و منظور شما این بود که خط خودتان نباشد و در نظر داشته اید آنها را توزیع تا دیگران نیز از مفاد آن مطلع شوند این حقایق با توجه به اظهارات آقای حجی کاملاً روشن و اگر شما اعتراف نکنید هیچ گونه ارفاقی در مورد شما نخواهد شد.
ج- نمی دانستم مطالب آن مضره است. محمدعلی روحانی
س- شما که نمی دانستید اصولاً مطالب آن چیست پس برای چه منظوری در نظر داشتید نسخی از روی اعلامیه مزبور تهیه کنید؟
ج- می‌خواستم یک نسخه داشته باشم که بعداً بفهمم. محمدعلی روحانی
س- برای فهمیدن یک نسخه کافی است
ج- گفتم اگر یک نسخه آن گم شد یک نسخه دیگر داشته باشم. محمدعلی روحانی
س- آقای سید محمد حجی شما اعلامیه‌ها را از روی چه اعلامیه‌ای کپیه نمودید؟
ج- از روی اعلامیه چاپی
س- اعلامیه چاپی را از چه کسی گرفتید؟
ج- ضمیمه نامه‌ای بود که محمدعلی روحانی گذاشته بود.
س- آقای محمدعلی روحانی اعلامیه مزبور را از چه[کسی] گرفته بودید؟
ج- روی طاق سالن مدرسه افتاده بود. محمدعلی روحانی
س- شما آیا اعلامیه را خواندید سپس برای تکثیر به آقای حجی دادید یا خیر.
ج- به طور عجله بدون توجه نگاهی به اعلامیه کردم. محمدعلی روحانی
س- پس چطور تشخیص دادید که مفاد آن مفید بوده و بایستی نزد خود نگه‌دارید و حتی نسخی از روی آن تهیه که اگر گم شد از آن استفاده کنید.
ج- منظورم این نبود که اعلامیه خوبست یا بد منظور این بود که بعداً بفهمم مطالب آن چیست.
س- آیا آقای حجی نسخی که تهیه کرده بود به شما داد؟
ج- نمی دانم. محمدعلی روحانی
س- اگر نداده بود شما پس از مراجعه به حجره از او بازخواست نکردید که در مورد تقاضای شما چه کرده است؟
ج- نخیر. محمدعلی روحانی
س- چطور ممکن انسان تقاضائی از کسی بکند و دنبال کار او نرود و اگر طرف انجام نداد از او باز خواست نکند.
ج- کارم این نبود. محمدعلی روحانی
س- مقصود از کار تهیه و تکثیر اعلامیه است.
ج- کارم این نبود. محمدعلی روحانی
س- آقای سید محمد حجی شما در بازجوئی قبل خود اظهار نموده اید (در حدود دو سال است با محمدعلی روحانی هم اطاق بوده و می‌دیدم که اعلامیه پخش می‌کند و عده‌ای از بچه‌ها نیز می‌دانستند) در صورتی که در بازجوئی اخیر اظهار می‌دارید می‌شنیدم که محمدعلی روحانی اعلامیه پخش می‌کند علت این تناقض گوئی چیست؟
ج- تناقض‌گوئی نیست بلکه لغزش قلم بوده که می‌دیدم با می‌شنیدم اشتباه شده است.
س- شما در بازجوئی قبلی گفته اید عده‌ای از بچه‌ها نیز مطلع بودند که محمدعلی روحانی اعلامیه توزیع می‌کند در صورتی که در بازجوئی اخیر اظهار داشته اید فقط متصدی مدرسه اطلاع داشته در این مورد چه می‌گوئید آیا باز هم اشتباه لغزش قلم پیش آمده است؟
ج- خیر متصدی مدرسه به طلاب می‌گفت که محمدعلی روحانی اعلامیه پخش می‌کند و دیگران نیز مطلع شدند.
س- آقای حجی شما در بازجوئی قبلی اظهار داشته اید آقای محمدعلی روحانی اعلامیه‌ها را تا آنجا که شما اطلاع دارید در مشهد تهیه می‌کند.
ج- بلی درست است.
س- آقای محمدعلی روحانی اطلاعیه‌ها را با توجه به اظهارات آقای حجی از چه کسی در مشهد می‌گرفتید؟
ج- از هیچکس. محمدعلی روحانی
س_ با توجه به ایماء و اشاراتی که شما با چشم و ابرو به آقای حجی می‌نمودید که حقایق را نگوید و همچنین حین بازجویی مطلبی به او تفهیم که آنها را اظهار دارد به این نتیجه می‌رسیم که شما کاملاً به عقاید خود در مورد مخالفت با دولت و رژیم فعلی پایبند بوده و با علم به اینکه اعمال شما خلاف قانون است انجام می‌داده‌اید و دلیل دیگر اینکه به محض آنکه فهمیدید مأمورین در صدد بازداشت شما هستند متواری شدید. این دلایل برای محکومیت شما کافی است و چون به هیچ وجه حاضر نیستید حقایق را بگوئید در همین جا به مواجهه شما با سید محمد حجی خاتمه داده می‌شود.
س- اظهارات خود را به چه وسیله گواهی می‌کنید؟
ج- امضاء می‌کنم.
بنده هیچ تقصیری نداشته و ندارم. بنده مخالف با دستگاه ایران نیستم مگر خدای ناکرده من خارجی هستم که مخالف دستگاه ایران باشم من جان خودم را فدای وطن و شاه می‌کنم شما بیائید به پاس انسان دوستی و برای خاتمه بخشیدن به ناراحتیهای پدر و مادر من که دهقان آزاد شده شاه هستند مرا نجات بدهید و بقیه آنها بسته به ایمان و وجدان پاک شما دارد.4
زنده باد شاه پاینده ایران جاوید پرچم سه رنگ ایران محمدعلی روحانی
توضیحات سند:
1. اصل: رضا2. اصل: رضا
3. برای اطلاع از واکنش علما و روحانیون مشهد نسبت به فاجعه‌ی حمله به مدرسه‌ی فیضیه در فروردین 1342 ر.ک: انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، استان خراسان رضوی، جلد1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1393
4. اظهار مطالب فوق از باب تقیه و خلاصی از شکنجه‌های طاقت‌فرسای دژخیمان رژیم و ادامه مسیر مبارزه در بیرون از زندان است. اسناد بعدی ثابت می‌کند که شهید روحانی‌فر پیوسته و تا آخر در مسیر مبارزه با رژیم سفاک پهلوی بوده و این اظهارات برای فریب بازجویان ساواک بوده است.