نامه سرگشاده
نامه سرگشاده
متن سند:
نامه سرگشاده حجج‌اسلام و فضلا و محصلین حوزه علمیه قم به پیشگاه مرجع تقلید مسلمانان حضرت آیت‌الله العظمی آقای خمینیبسمالله الرحمن الرحیم
محضر مقدس بزرگ مرجع عالم تشیع حضرت آیت‌الله العظمی آقای خمینی متع‌الله المسلمین بطول بقائه
هر چند انتقال حضرت عالی از ترکیه به عتبات عالیات از جهتی مایه خرسندی است ولی ادامه تبعید1 آن مرجع عالیقدر که به خاطر دفاع از قرآن و حقوق ملت اسلام و حمایت از استقلال و تمامیت ارضی کشور اسلامی ایران صورت گرفته است بسی موجب تأثر و تنفر عموم ملت ایران است ملت شریف مسلمان ایران و حوزه علمیه قم که از منویات مقدس آن قائد عظیم‌الشأن پیروی می‌کنند و برای تأمین و اجرای آن از هیچ‌گونه فداکاری دریغ ندارند انتظار دارند که به زودی موانع برطرف شود تا با مراجعت حضرت عالی به حوزه علمیه قم و با تدبیرات خردمندانه و رهبری‌های ارزنده آن زعیم عالیقدر مصالح عالیه اسلام و ایران و حقوق از دست رفته ملت تأمین گردد. ادام‌الله ظلکم علی رؤوس الانام
حسین نوری، احمد آذری قمی، ربانی شیرازی، علی‌اصغر مروارید، محمد علم‌الهدی خراسانی، حسینعلی2 منتظری، ابوالفضل النجفی الخوانساری، سید محمدرضا سعیدی، علی المشکینی الاردبیلی، ناصر مکارم شیرازی، محمدتقی مصباح یزدی، ابوالقاسم خزعلی، علی‌اکبر مسعودی، سیدموسی شبیری زنجانی، محمد مفتح، مهدی الحائری الطهرانی، غلامرضا صلواتی عراقی، جواد آملی، سید مصطفی علم‌الهدی، سید محمدباقر ابطحی، محمد ایمانی، رضا گلسرخی کاشانی، سیدعبدالمجید ایروانی، محمد محمدی گیلانی، ابراهیم امینی، علی حیدری نهاوندی، سیدعبدالحسین بهشتی بروجردی، جواد علم‌الهدی، احمد جنتی، نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی، جعفر سبحانی، یحیی انصاری شیرازی، محمد مجتهد شبستری، نصرالله بهرامی ساوجی، سیدهادی خسروشاهی، سید یوسف مدنی تبریزی، محمدرضا توسلی، عباس محفوظی، مرتضی بنی‌فضل تبریزی، حسن حسن‌زاده، محمدجواد حجتی کرمانی، حسین شب‌زنده‌دار، الحاج محسن دوزدوزانی، سید ابوالفضل موسوی تبریزی، نعمت‌الله ادیب لاری، مهدی الحسینی، سید حسن طاهری، محمد مؤمن، محمدمهدی ربانی، محمدعلی گرامی، الاحقر علی طاهری، حسن تهرانی، محمدعلی فیض گیلانی، حسین شریعت گیلانی، مصطفی اعتمادی، محی‌الدین فاضل، اکبر هاشمی، سید عبدالحمید مولانا، علی قدوسی، غلامحسین حقانی، الاحقر رحمت‌الله فشارکی،3 مصطفی زمانی، علی تهرانی پهلوانی، خلیل صادقی، محمد جعفری رودسری، سید محسن خرازی، الاحقر حسین مفیدی، حسن علیان، محمد خندق‌آبادی، سید مهدی حسینی لاجوردی، زین‌العابدین قربانی، مهدی امامی، سیدمحمدصادق زیارتی، الاحقر مرتضی نجم‌الهدی، سید علی جباری، حسین نصرتی، اکبر علیان، علی کاظمی، العبد محسن الخراسانی، حسین الموسوی، سید ضیاء فقیه4 ایمانی، اسماعیل صالحی، علی اکبر ناطق، مهدی جباری، علیرضا برزگر، سید محمود دعایی، محمد باقر شریعتی سبزواری،5 محمدعبائی خراسانی، علی‌اکبر رقیب رشتی، حجت‌الله کیانی، محمد اسلامی تهرانی، اصغر حاجی علیان، محمدکاظم شرفی یزدی، محمدرضا فاکر، عباس دوست حسنی نوری، سیف‌الله علوی، علی‌اکبررفیع‌زاده، هادی مازندرانی، محمدتقی صدیقیان، نبی‌الله بهارلو، عبدالوهاب محسنی مازندرانی، سید اسدالله موسوی، محمد طباطبایی، ابوالفضل شفاهی، حیدرعلی جعفری، سید جلیل محقق، سیدرضا حسینی سمنانی، حسن روحانی سمنانی، سیداصغر ناظم‌زاده، سید قاسم موسوی، لطفعلی فقهی، محمدعلی شیخ‌زاده، حسین کریمی، سید محمد تقی امامی، غلامعلی نعیم‌آبادی، سید مرتضی موسوی اردستانی، سیف‌الله محمد زنجانی، عماد شریعتی، احمد رحیمی، نعمت‌الله صالحی، احمدعلی صالحی، نورالله طباطبایی، سیف‌الله طورانی قزوینی، محمد حسین نعمتی تهرانی، حسن قریشی، علی حیدری تهرانی، علی موسوی، سید محمود سجادی، ابوالقاسم کریمی، محمدحسن نعیمی، سید حسین رضوی طاهری، غلامرضا زندی، حبیب‌الله مرزوقی، حسن منفرد، سید مهدی مؤیدی، مهدی تسلیمی، علی یزدانی، علی قاسمی، محمد حیدری خلخالی، محمدرضا رحیمی، رحمت‌الله تعاونی، حسن نجفی مازندرانی، جواد حیدری خلخالی، احمد صادقی، حیدرعلی رحیمی، سید حسن مدرسی، کریم ولایتی، محمدرحیمی اصفهانی، محمدعلی اسماعیل‌پور اصفهانی، ابراهیم غضنفری، محمدحسن رحیمیان، سید حسن موسوی، عباس ملکی، زین‌العابدین زنجانی، سید حسن میرلوحی، داود تهرانی، حسین علی اصفهانی، هاشم تقدیری، سید احمد موسوی میانجی، محمد مسعودی، عبدالخالق عبدالهی، یوسف حسن‌زاده فومنی، اسدالله خادمی، ابراهیم زاهدی، علی‌اصغر نمائی سبزواری، سیدباقر موسوی، نجم‌الهدی عندلیب بیرجندی، غلامعلی مطهری، محمدکاظم سعیدی، محمد شاکری، جعفر مهاجرانی، محمد الموسوی، رضا طالبی، علی‌اکبر اصفهانی، محمدتقی نحوی، محمدتقی طهوری، فیض علی سعدی، احمد امینی، سیدمحمدعلی حسینی، سید علیرضا حسینی زنجانی، سیدمحمد صفوی، محمود حسینی اصفهانی، حسین القاسمی المیلانی، سیدمهدی موسوی، مسیح ایمانی، محمدطاهر کیانی، جعفر حسینی مراغه، مصطفی دهقان، عبدالرضا زنجانی، سیدحجت حسینی میانجی، محمد اسماعیل قویدل، غلامرضا رحیمی اصفهانی، علی باقری، علی‌اصغری، یوسف خلیقی، ابوطالب جمال‌الدین رشتی، اکبر شهری‌پور، سید محمد نوری اشکوری، حسن منتظری، سید تقی درچه‌ای موسوی، سیدمحمد فقیرزاده، نصرالله صالحی، علی مختاری، علی‌اصغر رحیمی تبریزی، سید محمدتقی محصل، دوست‌محمدی، محمدعلی روحانی خراسانی، محمدحسن مقدس، محمدابراهیم مجیدی، سیدصدرالدین طاهری شیرازی، ابراهیم خلیلی، رضا شریفی، مهدی مهدوی، محمود مهدوی، عباس شیرازی، محمد صدرالدین طباطبایی مهریزی، یحیی سلطانی، سید احمد موسوی اصفهانی، مهدی غفاری، میرآقا موسوی زنجانی، حسن قائمی کاشانی، سید حسین برقعی قمی، علی احمدی، سید علی‌اکبر محتشمی‌پور، سید عباس سالاری، سیدحسین طالبی، سیدحسن نوری، علی‌اصغر نوروزی، محمد کاظم‌پناه، علی محمدی، ابوالقاسم مسافری، محسن فیاض یزدی، محمدعلی ادیب، عبدالرسول اردکانی، غلامرضا سلطانی اشتهاردی، هادی فقهی، محمدتقی نصیری، سمنانی، غلامعلی فقهی نجف‌آبادی، علی‌محمد ایزدی، سیدضیاء‌الدین نجم‌الهدی، سیدجواد حسینی، جواد خاتمی، علی‌اصغر نصرتی سبزواری، علینقی فرائی زنجانی، سیدجمال‌الدین دین‌پرور، حسین تقوی اشتهاردی، سیدجعفر حسینی یزدی، عبدالحسین معزی تهرانی، هادی تهرانی، محمد شجری عربانی، سیدعباس موسویان، غلامرضا کریمی محلاتی، سیدعلی جزایری اصفهانی، سید مرتضی موسوی اصفهانی، سیدمحمدتقی شاهرخی، حجت‌الله ساکی، عبدالحسین کرم‌اللهی، شیخ محمدعلی نجفی کرباسی، سیدحسن شجاعی، سیدمحمدتقی حسینی شیرازی، قربانعلی دری، ابوالقاسم العبدی، شریف اصفهانی، محمدحسین قدیمی، حجت‌الله قاسمی، محمدحسن قاضی، قربانعلی طالب، سیدمحمدصادق حسینی یزدی، علی برهان یزدی، علی حسین‌زاده، سیدمحمد حسینی اصفهانی، اصغر مجدی، حسن بیات، محمدعلی موحد، مهدی طارمی، سید حسن سجادی، سید ابوالحسن حکیمی، محمدعلی مقدسی دستجردی، محمدرضا مؤیدی، قربان تقوایی، عباس مسعودی، حسین شریفی خوانساری، مصطفی یوسفیان، محمدحسن علوی گرگانی، سید ابوالفضل موسوی، علیرضا احمدی، محمدعلی منتظری، سید فخرالدین هاشمی، قدرت‌الله مشایخی، محمدحسین حجتی، سید عبدالله زبرجد، شعبان نخستین، سیدمحمد6 موسوی اصفهانی، حسین بهرامی، سیدحسن نوری، محمدتقی دانش‌آشتیانی، مصطفی شریفیان، محمد اشرفی، محمدحسن مرادی، عباس توانایی کازرونی، محمدعلی حامدی، رسول پناهنده، الحاج حق‌دان جهرمی، علی کریمی جهرمی، سیداحمد موسوی، محمدکاظم حبیب‌اللهی، هبه‌الله امیراحمدی، محمود حمیری شیرازی، عبدالنبی انصاری، روحانی گرگانی، علی‌اصغر هاشمی، محسن محمودی، سیدابراهیم بحرینی، عبدالخالق شجاعی، سیدمحمدباقر آل‌طه، محمدجعفر امامی، عبدالرسول حسنی، (عبدالرحمان) انصاری، فضل‌الله قاسمی، سید الیاس حسینی، حسن بابائی طوسی، حسن امامی، جمال‌الدین حضوری، یوسف صانعی، محمدفاضل اشتهاردی، مصطفی صالحی، سیدرضا مقدسی محلاتی، محمدتقی منتظری، شعبانعلی مقدسی ملایری، سیدهاشم فخرالدین زین‌العابدینی، علی‌اکبر محصلی بنی‌فاطمی، عباس محقق کاشانی، محمدباقر غفاری، غلامحسن خوشرفتار، سیدعلی‌اکبر عادلی خراسانی، مهدی ذاکری، قربانعلی صالحی، سیدمحمدهاشمی، محمدباقر رسولی، فتح‌الله شهاب، احمد احمدی، اسدالله عندلیب، محمدتقی جوادی، ابراهیم بهرامی، مسیح مسجدجامعی تهرانی، محمد تفویضی، علی‌اکبر معصوم‌پور همدانی، مرتضی بصری، هاشم بطحایی گلپایگانی، محمدرضا ایمانی، حسن کاظم‌پور لنگرودی، محمود برهان، علی‌رضایی، اسحق منادی، عیسی خطیبی گیلانی، رحمت‌الله ملکی اشکوری، سید عبدالله طباطبایی، اسماعیل جعفرزاده، علی شاکری، علی گمار، سیدحسن شیخ‌الاسلامی تویسرکانی، عباس حسن‌زاده، محمدحسین افتخاری، محمد آشتیانی، سیدمحمد نجفی تبریزی، سیدمهدی حجتی، علینقی محسنی، سید حسین موسوی، عزیزالله جعفری، سید مرتضی موسوی، مصطفی صالحی، سیدهادی هاشمی، جلال‌الدین حضوری، سیدحسین واعظ، سیدمحمدباقر موسوی، باقر درچه‌ای اصفهانی، محمدهادی قدسی اشکوری، محمدحسین فاتحی، سید مجتبی موسوی درچه‌ای، سیدحسن موسوی، محمدصادق علیان تهرانی، ابوطالب رفیع‌پور، تقی رهنی، سید شجاع‌الدین جلیلی، سیدعلی طبائی، علی‌اکبر امکان سرابی، حسین توتونچی، محمدحسن قانع امینی بیرجندی، محسن لسان‌زاده، عبدالاحد عربی، غلامحسین فلاح، محمدعلی صابری، حسینعلی جلالی، مهدی مزیدی، سیدحسن هاشمی، حجت قلی‌زاده، محمدحسن فومنی، معصوم‌‌زاده، مسلم گلپایگانی، محمدعلی ایلواری روحانی، محمدشبیری، قربانعلی ذوالقدر زنجانی، جمال‌الدین ملاکی، رضا گرجی زنجانی، سیدمحمدعلی احمدی، اسماعیل مرادی، سید فضل‌الله قطبی، محرم‌علی کلانتری، سیدحسن حسینی، محمدعلی محمدی، سید سامع طباطبایی یزدی، علی‌اصغر قاضی جهانی، سید عبدالله ابن‌الرسول، محمدحسین معصومی زندی، اکبر علیمی، محمدبنی‌نوری، مصطفی علماء کرمانشاهی، حق‌شناس شیرازی، سیدعباس لاری، مسعود صالحی، عباسعلی اختری سمنانی، محمدعلی صنعتگر خرم‌آبادی، عباس حسنی، محمدزمان صادقی، قربانی، غلامرضا صادقی رودانی، محمدحسین‌زاده شهطی، محمدباقر حسن‌پور، محمد موحدی، مرتضی کاظمی تهرانی، غلامرضا کریمی محلاتی، حسین بهرامی، الاحقر باقر فرج‌اللهی، علی‌اصغر طاهری، جعفر شبیری، علی‌اکبر معالی، علی شهبازی، علی جعفری، (سید) رضا حجازی، سید ابوالفضل محمدعلی شالچی، علی کریمی، محب‌علی [موسوی] احمدی، قربانعلی عبدی، محمود مصطفوی، محمدحسین نجیبی، عطاءالله صدوق، محمدعلی مقدسی، عبدالمجید معادیخواه، سیدرحمن کاظمی، علی‌اصغر اکبری، سعیدی حیدری، محمد صمدی، احمد طلائی، سیدحسین کاظمی، محمدهادی روحانی، مصطفی انصاری آبادانی، محمود حدیثی، سید مهدی میریحیی اراکی، مهدی بیگدلی قمی، سید کاظم صدرالسادات دزفولی، محمدعلی تربیتی، غلامعلی طاهری، حسین جاویدی، محمدحسین جعفری اصفهانی، محمدحسین روشنی خرم‌آبادی، محمدتقی فردوسی اصفهانی، سید محمد موسوی نهاوندی، احمد ولی‌زاده، مرتضی آیت‌الله‌زاده، سید محمدعلی وفایی، مرتضی موسوی اصفهانی، حسین غفاریان، ابوالقاسم جلالی، رضا ناصری، محمدرضا ناصری، غلامعلی کتانی، عبدالمحمد بهبهانی، سیدابوالحسن موسوی، علی‌اصغر فقیه مشکینی، ملامحمد طاهری، حمید رفعت‌جاه، عارف نصیری، محمد علیان، احمد دولت‌آبادی، سیدکاظم ارفع تهرانی، رضا استادی، علی اسلامی تهرانی، و پانصد امضاء دیگر.
توضیحات سند:
1. تبعید امام خمینی(ره): ترور جان اف کندی و ورود لیندون جانسون به کاخ سفید روابط ایران و ایالات متحده را وارد مرحله تازه‌ای کرد. تغییر در هیئت حاکمه امریکا و کنار رفتن کندی از صحنه سیاست این کشور، فشارهای وارده بر ایران را از سوی دمکراتها به شدت کاهش داد و راه را برای شدت عمل هر چه بیشتر از سوی محمدرضا پهلوی هموار ساخت. جانسون به بهانه جلوگیری از نفوذ کمونیسم در کشورهای هم‌پیمان و متحد غرب، هرگونه شدت عملی را جایز می‌شمرد و همین امر باعث شد محمدرضا پهلوی پس از سفر به ایالات متحده در چهارده خرداد 1343 راه‌ِ در پیش گرفته علیه روحانیت و دین را بیش از پیش شدت بخشد. در مقابل حکومت که با شمشیر از روبسته وارد میدان شده بود، امام و مردم نیز لحظه‌ای آرام ننشستند. کشمکش‌ها ادامه داشت تا در 21 مهر 1343 ماده واحده منضم به قرارداد وین در یک جلسه پر سر و صدای مجلس شورای ملی سرانجام به تصویب رسید. با تصویب این قانون مستشاران نظامی امریکا در ایران از مصونیت‌ها و معافیت‌های قرارداد وین برخوردار می‌شدند. این جلسه مجلس شورای ملی تا نیمه‌های شب به درازا کشید. دولت ایالات متحده امریکا از اوایل نخست‌وزیری اسدالله علم؛ ادامه حضور نیروهای نظامی امریکایی ـ مستشاران ـ و اعضای خانواده آنها را مشروط بر معافیت از شمول قوانین قضایی ایران کرده بود و قبول این درخواست یعنی احیای کاپیتولاسیون. لایحه مصونیت مستشاران و دیگر افراد تبعه امریکا در ایران 13 مهر 1342 در کابینه علم تهیه و مرداد ماه 1343 در مجلس سنا و 21 مهر 1343 در مجلس شورای ملی به تصویب رسید. کویلر یونگ ، استاد دانشگاه پرینستون امریکا، در مقاله‌ای که در آوریل 1965 م در نشریه دانشگاهی هاروارد انتشار یافت، در مورد واکنش مردم ایران پس از انتشار خبر تصویب قرارداد در مجلسین نوشت «برای درک عمق نارضایتی ایرانیان، باید چند هفته پس از آن، از ایران دیدن می‌کردید.» این نوشته به وضعیت ایران پس از تصویب لایحه اشاره دارد. یازده روز پس از تصویب این قانون، وام دویست میلیون دلاری یک بانک امریکایی به تضمین دولت ایالات متحده و به نشانه سپاس‌گزاری از حکومت پهلوی، به ایران اختصاص یافت. در چهارم آبان 1343؛ یک روز پس از تصویب وام امریکا به ایران، امام (ره) که در منزل مسکونی‌اش در قم نیز تحت نظر شدید امنیتی قرار داشت، طی یک سخنرانی تاریخی به مخالفت با این قانون برخاست. در این سخنرانی شاه مورد انتقاد و حمله مستقیم امام بود؛ هم‌چنین دولت و مجلس نیز فاسد و دست‌نشاندۀ امریکا و اسراییل و دشمن مردم ایران و اسلام معرفی شدند. این سخنرانی در تاریخ معاصر ایران، اهمیت به سزایی یافت و از اهمیت آن حتی در روزهای پایانی عمر رژیم پهلوی کاسته نشد. نسل نو به پا خاسته به فرمان امام، این سخنرانی را دست به دست، سینه به سینه و نوار به نوار برای دیگران نقل کرده و از آن بهره‌ها گرفتند. چهره امام در سخنرانی برافروخته و متأثر بود. این سخنرانی با «انّا لله و انّا الیه راجعون» آغاز شد و گریه همه حاضرین را در پی داشت. جملات و عبارات امام (ره) بسیار کلیدی بود. بعضی از عبارتها چنین بود : «من تأثرات قلبی خود را نمی‌توانم اظهار کنم، قلب من در فشار است.... من با تأثرات قلبی روزشماری می‌کنم، چه وقت مرگ پیش بیاید، ایران دیگر عید ندارد، عید ایران را عزا کردند، عزا کردند و چراغانی کردند، عزا کردند و دسته جمعی رقصیدند، ما را فروختند، استقلال ما را فروختند و باز هم چراغانی کردند، پایکوبی کردند... عزت ما پایکوب شد، عظمت ایران از بین رفت، عظمت ارتش ایران را پایکوب کردند.... اگر یک خادم امریکایی، یا یک آشپز امریکایی مرجع تقلید شما را در وسط بازار ترور کند، زیر پای خود منکوب کند، پلیس ایران حق ندارد جلو او را بگیرد...آقایان اعلام خطر می‌کنم... معلوم می‌شود برای ما خوابهایی دیده‌اند از این بدتر چه خواهند کرد؟ والله گناهکار است کسی که داد نزند، والله مرتکب کبیره است کسی که فریاد نزند، ای سران اسلام به دادِ اسلام برسید ای علمای نجف به داد اسلام برسید، ای علمای قم به دادِ اسلام برسید، رفت اسلام. ای ملل اسلام! ای سران ملل ... به داد ما برسید. ای شاه ایران! به دادِ خودت برس!... ». متن سخنان امام و اعلامیه شدیداللحنی را که امام به همین مناسبت صادر کرده بودند مخفیانه چاپ شده و در تهران و شهرستانها پخش گردید و مردم با دیدۀ شگفت و تحسین بدان نگریستند. در پی این سخنان، روز نهم آبان 1343 منصور ـ نخست‌وزیر ـ در مجلس سنا به آن پاسخ داد. وی این سخنان را تحریک‌آمیز و تأسف‌انگیز دانست و از قانون مصونیت سیاسی مستشاران نظامی و دیگر امریکاییان‌ِ مأمور خدمت در ایران دفاع کرد. پس از سخنان منصور، در سیزدهم آبان 1343 نخستین دقایق بامداد عده‌ای کماندو چترباز به خانه امام در قم حمله کرده و ایشان را با اتومبیل مستقیماً به فرودگاه تهران انتقال دادند. امام (ره)، قبل از طلوع آفتاب، به همراه یک مأمور امنیتی به ترکیه تبعید شد. آیت‌الله مصطفی خمینی نیز که در منزل آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی به سر می‌برد، دستگیر شده و به زندان قزل‌قلعه اعزام گردید. در پی تبعید حضرت امام (ره) کشور به حالت نیمه تعطیل درآمد؛ درس‌های حوزه علمیه، نمازهای جماعت، بسیاری از مراکز تجاری و بازار به حالت تعطیل درآمده و این حالت حدود یک ماه به طول انجامید. ساواک طی اطلاعیه‌ای علت تبعید امام را در رادیو چنین برشمرد: «طبق اطلاع موثق و شواهد و دلائل کافی، چون رویۀ آقای خمینی و تحریکات مشارالیه بر علیه منافع ملت و امنیت و استقلال و تمامیت ارضی کشور تشخیص داده شد، لذا از تاریخ 13 آبان ماه 1343 از ایران تبعید گردید. سازمان اطلاعات و امنیت کشور» (رک: قیام پانزده خرداد، جلد ششم، صفحه 5 تا 7 مقدمه، مرکز بررسی اسناد تاریخی)
2. اصل: حسنقلی .
3. اصل: الروحانی
4. اصل: فقید
5. اصل: شیرازی
6. اصل: محمود