تاریخ سند: 9 فروردین 1343
موضوع : شایعات
متن سند:
شماره : 5 /326
بعضی از مطلعین بامور سیاسی اظهار میدارند چون آقای حسنعلی منصور بر
اثر فشار دیپلماسی امریکا بنخست وزیری منصوب گردیده و اعلیحضرت
همایون شاهنشاه نسبت بایشان خوش بین نیستند لذا بر اثر توصیه معظم له
احزاب مردم و ملیون1 فعالیت های سیاسی خود را تجدید نموده تا در مقابل
دولت و حزب ایران نوین2بتوانند اقداماتی نموده و در صورت لزوم
کارشکنی هائی بنمایند.
اداره سوم 9 /1 /42
در پرونده حزب ایران نوین و آقای حسنعلی منصور بهره برداری و بایگانی شود.
10 /1 /43
توضیحات سند:
1ـ حزب ملّیون در سال 1336
به رهبری دکتر منوچهر اقبال
نخست وزیر وقت تشکیل شد
محمود طلوعی در کتاب خود در
این خصوص می گوید : در سال
1336 که اولین سال حکومت
اقبال است دو حزب تازه در
ایران پا به عرصه وجود نهاد.
هر
دو حزب با اشاره شاه تشکیل
شد و هر دو مجری اوامر شاهانه
بودند منتهی برای حفظ ظاهر
دموکراسی در ایران یکی نقش
حزب مخالف و دیگری نقش
حزب طرفدار دولت را بازی
می کرد.
حزب به اصطلاح
مخالف دولت به رهبری
امیراسداله علم که ظاهرا
برنامه ای مترقی داشت و
اصلاحات ارضی و سهیم کردن
کارگران در سود کارخانه ها را
در برنامه خود گنجانده بود حزب
«مردم» نام گرفت و حزب دولتی
که خود دکتر اقبال در رأس آن
قرار گرفته بود به حزب ملیون
معروف شد.
(طلوعی همان منبع
ص 423).
2ـ تاریخچه پیدایش حزب
ایران نوین را باید در حقیقت از
سال 1340 که کانون ترقی
تاسیس شد دانست و بیشتر
اعضای هیات مرکزی حزب از
این کانون بود که سران آن
حسنعلی منصور، امیر عباس
هویدا و جمشید آموزگار بودند.
در شهریور 1342 منصور
اعلام کرد که کانون ترقی، ایران
نوین را به منظور پر کردن خلاء
سیاسی احزاب «مردم» و
«ملیون» تشکیل می دهد.
که در
پی آن در این سال حزب ایران
نوین رسما فعالیت خود را به
مثابه حزب اکثریت آغاز کرد.
منصور، هویدا، عطاءاللّه
خسروانی و منوچهر کلالی به
ترتیب دبیران کل حزب از تاریخ
تشکیل تا ادغام این حزب در
سال 1353 به حزب رستاخیز
بودند.
و دیگر اعضای آن پس از
ادغام در حزب رستاخیز در این
حزب به حیات سیاسی خود
ادامه دادند که البته عده ای از
این امر نا خرسند بودند.
منبع:
کتاب
قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک - جلد 4 صفحه 394
![](pic/show_doc.php?id=3v6pbj5d1s0&page=1)